In het onderzoek van: Klein Meuleman SJM et al. – “Prevalence of cesarean scar disorder in patients 3 year following ther first cesarean section” Waar 32 ziekenhuizen in Nederland aan hebben meegedaan, bleek bij 42,5% Van de vrouwen was na 3 jaar nog steeds sprake van een ‘cesarean scar disorder’ (CSDi)

Het Amsterdamumc heeft een onderzoek gedaan in 2023 (Amsterdam UMC concensus over “Caesarean Scar Disorder (CSDI)) waaruit is gebleken dat bij de 30.000 vrouwen die jaarlijks in Nederland een sectio (keizersnede) krijgen, er 18.000 (60%) een niche hebben ontwikkeld, ook wel het Cesarean Scar Disorder genoemd (CSDi). Hiervan hebben 10.000 klachten van deze nice. Dat betekent dat 1 op de 3 vrouwen, deze specifieke klachten ervaart na een sectio. Hierin zijn niet de klachten van een intrekkend litteken en oppervlakkige verklevingen meegenomen. Het totaal aantal vrouwen met klachten na deze operatie is dus in werkelijkheid nog veel groter.

Een sectio litteken kan ook andere klachten geven zoals chronische pijn blijkt uit het artikel van Vermelis JMFW et al. – “Prevalence and predictors of chronic pain after labor and delivery”. Dit artikel geeft prevalenties van chronische pijn na sectio in de orde van 6–18% en na vaginale bevalling 4–10% (samenvattend voor diverse studies. Dit ondersteunt dat chronische pijn na sectio internationaal én in de Nederlandse context geen zeldzaam fenomeen is.

Vissers J et al. – “Post-Caesarean section niche-related impaired fertility”, beschrijft dat een sectio-niche klachten kan geven zoals abnormaal bloedverlies, dysmenorroe (pijnlijke menstruatie), chronische bekkenpijn en dyspareunie (pijn bij penetratie).

Min N et al. – “Cesarean Scar Niche and Pelvic Pain; A Systematic Review and Meta-analysis” heeft in 2025 een prevalentie aangetoond bij vrouwen met een gediagnosticeerde niche van dysmenorroe (zeer pijnlijke menstruatie) ±38%, dyspareunie (pijn bij penetratie) ±28%, en chronische bekkenpijn ±27%.
Ook is er een sterke associatie gebleken tussen een niche en diverse pijnklachten, inclusief suprapubische pijn ter hoogte van het litteken.

De Nederlandse postpartum-pijnstudie van Bijl RC et al. – “A retrospective study on persistent pain after childbirth in a Dutch cohort” (2026) toont dat er een relevant percentage vrouwen (±6–7%), jaren na de sectio nog significante pijn ervaart, wat de impact van persisterende (dus ook ook litteken-)pijn onderstreept.

– De 2Close/CSDi-studie laat in een groot Nederlands cohort zien dat ruim 40% van de vrouwen, 3 jaar na een eerste sectio nog duidelijke niche-/littekengerelateerde klachten heeft.
– Systematische reviews en niche-literatuur tonen dat een niche in het sectiolitteken in een aanzienlijk deel van de vrouwen gepaard gaat met pijn, dysmenorroe , dyspareunie en andere pijnklachten, juist in de eerste jaren na de sectio.

Wat is CSDi?

CSDi wordt gedefinieerd als een uitpuilend litteken op de baarmoeder in combinatie met minstens 1 primair symptoom (zoals postmenstrueel spotting of pijn tijdens menstruatie) óf 2 secundaire symptomen (zoals dyspareunie, chronische bekkenpijn of abnormale afscheiding).Voor diagnose moeten voorwaarden worden uitgesloten zoals infecties of andere klachten rondom de baarmoeder, en klachten moeten minstens 3 cycli aanhouden na de sectio.

Behandelingen:
Er zijn (nog vrij beperkte) onderzoeken naar behandeling van sectiolitteken klachten met bekkenfysiotherapie, litteken/bindweefsel massagemanuele, dry needling en acupunctuur; voor dry needling het betreffen vooral case reports en expert-opinies.

Litteken/bindweefselmassage:
Een multicenter randomised clinical trial (Exploring the Effects of Standardized Soft Tissue Mobilization on the Biomechanical Properties of the Caeserean Section Scar) onderzocht gestandaardiseerde soft-tissue mobilisation van het sectiolitteken (2 sessies in 2 weken) en vond een verbeterde visco-elastische eigenschappen en hogere pijndrempels, met aanwijzingen voor vermindering van pijn.

Een ander artikel over massagetechnieken na sectio beschrijft veranderingen in littekenstructuur en verwijst naar verhoogde doorbloeding en invloed op collageenstructuur na gerichte massage, wat het fysiologisch mechanisme (de snelheid van het herstel) ondersteunt.

Bekkenfysiotherapie
De soft tissue mobilization studie (From Scar to Strenght: Healing C-Section Pain with Pelvic Floor PT (2025, Foundational Concepts) is expliciet opgezet binnen een fysiotherapeutisch/rehabilitatie kader (manuele technieken op het litteken, gemeten met objectieve stijfheids- en pijndrempelmetingen)
Daarnaast bestaan er klinische beschrijvingen en richtlijnachtige teksten van bekkenfysiotherapeuten waarin een combinatie van littekenmobilisatie, myofasciale technieken en oefentherapie wordt ingezet bij keizersnedelittekenpijn, maar dit is vooral laag niveau bewijs (case series/expert opinion).

Acupunctuur
De Randomized Controlled Trial; Effectiveness of Acupuncture for Pain Control After Cesarean Delivery”: 2022 laat zien dat aanvullende acupunctuur, postoperatieve pijn en opioïdgebruik vermindert en mobilisatie versnelt ten opzichte van placebo of standaardzorg alleen. Andere srtikelen en reviews over acupunctuur bij sectio littekens beschrijven dat acupunctuur de grootte/het aspect van het litteken en pijn kan verminderen; dit is meestal op basis van kleine klinische onderzoeken en case series, niet op grote RCT’s specifiek op chronische littekenpijn.

Dry Needling
Voor dry needling bij keizersnedelitteken zijn hoofdzakelijk casusbeschrijvingen en praktijkobservaties gepubliceerd waarin vermindering van pijn, betere mobiliteit van het litteken en afname van hypertrofie worden gemeld.
Algemenere literatuur over dry needling bij littekens (niet specifiek alleen sectio) geeft aan dat het verklevingen kan verminderen en weefselelasticiteit kan verbeteren, maar harde RCT data op sectio littekenpijn ontbreken vooralsnog.

Taping
Verschillende taping-technieken reduceren de zwelling en spanning op het litteken, het verbetert doorbloeding en mobiliteit; vaak gebruikt in fysiotherapie bij recente sectio-littekens (4-6 weken post-operatief).
Wanneer ik een hypertrofisch of keloïdlitteken constateer, schrijf ik siliconenpleisters voor om het litteken eerst tot rust te brengen door vochtbehoud en collageenstabilisatie.
Onderzoek bevestigt (vooral als gestart binnen 3 maanden na wondsluiting) een vlakker, soepeler en minder rood litteken (2021-2025 studies) vermindert pijn, jeuk en spanning.